homo sapiens

Homo Sapiens

Still uit Homo Sapiens van Nikolaus Geyrhalter.

Onlangs zag ik kort achter elkaar 2001 – a space odyssey (Kubrick, 1968), Into the inferno (Herzog, 2016) en Homo Sapiens (Geyrhalter, 2016). Hoewel vooraf niet zo bedacht, pakken deze drie films thematisch samen als een stevige onweerswolk boven mijn gemoed. 2001 zag ik voor het eerst op groot scherm, de 70 mm projectie die momenteel in Eye is te zien. Into the inferno had ik helemaal gemist, die blijkt Herzog vorig jaar voor Netflix gemaakt te hebben. Homo Sapiens draait nog even in Lab 111. Denkelijk niet lang meer: er waren – heel passend bij deze film – twee andere bezoekers.

Het zijn drie variaties op een thema: de mensheid is nietig, de uiterste houdbaarheidsdatum komt in zicht. Drie verhalen die primair met beeld worden verteld – plot, acteurs en menselijke inbreng zijn van ondergeschikt belang. Kubricks magnum opus blijft overweldigend. Bij de fameuze woorden van HAL (‘I’m sorry Dave, I’m afraid I can’t do that’) is het onmogelijk om niet aan Elon Musks bedenkingen bij kunstmatige intelligentie te denken.

Herzog komt samen met een aimabele Britse vulkanoloog akelig dichtbij de totale vernietiging die onder het aardoppervlak schuurt. Into the inferno zit vol met verbijsterende beelden van actieve vulkanen en lavastromen die langs de mens scheren. De Ethiopische en Noord-Koreaanse (!) zijpaden die Herzog volgt blijken bij nader inzien helemaal niet zo vergezocht en vormen een mooi contrast met het onverschillige natuurgeweld. De mens streeft, de natuur neemt. Niet eens als toornig personage, ontstemd over menselijk wanbeheer – nee, uit de aard der zaak: gewoon omdat het kan.

Wanneer Herzog de magmakern van deze planeet overdenkt (“This boiling mass is just monumentally indifferent to scurrying roaches, retarded reptiles and vapid humans alike.”) zit je al bijna in het hart van de verbijsterende film Homo Sapiens. De Oostenrijkse cineast Nikolaus Geyrhalter toont een eindeloze reeks door de mens verlaten lokaties. Desolate plekken waar de natuur bezig is terug te keren. Bioscopen, schouwburgen, fabrieken, huizencomplexen, kantoren en pretparken waar geen levende ziel meer te bekennen is. Ongeveer vijftien seconden per beeld, steevast vanuit hetzelfde strenge, klassieke perspectief, zonder nadere informatie over de oorzaak van verlating. Je gaat als vanzelf ordenen: deze reeks .. zou het Fukushima na 2011 zijn? Of plekken van na de tsunami van 2004? Syrië?

Wonderlijk is de loutering die toch ook van deze film uit gaat – naast de wat meer voor de hand liggende, desolate emoties. Geyrhalter biedt zogezegd geen diavoorstelling bij een literaire avond omtrent Houellebecq, hoewel zijn film me wel sterk aan de Franse schrijver doet denken – vooral Houellebecqs fotoboek Lanzarote. Dana Linssen omschrijft die onverwachte, montere nawerking van Homo Sapiens in een recensie voor de Filmkrant treffend als volgt: “Het idee dat er een wereld bestaat die misschien niet van onze zintuigen afhankelijk is maakt je ogen dorstig en je oren hongerig. Kijken! — voordat er niets meer over is.”

post-genre pioniers: aksak maboul

onze danses
Tip voor zaterdag 27 mei: tijdens het festival Lentekabinet op recreatieterrein ’t Twiske (een event uit de koker van Dekmantel) speelt de Brusselse groep Aksak Maboul. Hun debuut Onze danses pour combattre la migraine uit 1977 (cdrelease 2003) staat in mijn cdkast fier naast My life in the bush of ghosts (1981) van David Byrne en Brian Eno, op het plankje gekoesterde meesterwerken.

Aksak Maboul bestond uit Marc Hollander en Vincent Kenis, aangevuld met gastmusici uit de Brusselse metropool. De groepsnaam geeft al iets prijs van de oriëntatie van de makers: ‘aksak’ is Turks voor oneven maatsoort en ‘maboul’ is een Frans woord (geleend uit het Arabisch) voor waanzin. Terwijl in 1977 in Londen en Amsterdam rammelpunk klonk die verdacht vaak op elkaar leek, klinkt Onze danses pour combattre le migraine geheel uniek en tijdloos, als op plaat gezet Belgisch surrealisme. Kamermuziek, kindermuziek, jazz, minimal en ‘ethnic faux’, in een door René Magritte ontworpen geluidsdecor.

Uit de verhelderende liner notes van de heruitgave: “Being a self-taught musician, I [Marc Hollander] had always been listening to a wide variety of music. While working on this album, I played around with different genres. I soon noticed that, whenever I tried to create an impression of a certain style of music, my technical limitations and my only-partial understanding of whatever it is that I was trying to emulate gave an interesting, personal twist to the result. Which goes to show that sometimes there’s virtue in failure.”

Hollander richtte later Crammed Discs op, het vermaarde Brusselse label dat onder andere Mahmoud Ahmed’s Ere Mela Mela (1986) uitbracht via Francis Falceto, nog lang voordat die met Ethiopiques begon. In dit interview vertelt Hollander waarom Crammed jarenlang werkte met allerlei sublabels: omdat de output te divers werd geacht voor het publiek om nog te kunnen volgen. Vincent Kenis bracht voor Crammed een reeks Congolese platen uit, culminerend in de prachtige lp-box Congotronics (2010).

“These borders between genres are quite artificial, but at the time we felt that we needed the sublabels because a small group of people simultaneously producing traditional Balkan Gypsy music, indie rock and electronic music would not really be understood or taken seriously. In recent years, these sublabels have lost their relevance, as the audience has gotten used to trans-genre and boundary-breaking music, which suits us perfectly. So we’ve finally shed that skin and have dropped the sublabels for the last five years. It makes sense, since we work more and more with artists which could be described as post-genre or post-national.”

Of Aksak Maboul op een festivalterrein in 2017 de magie van die plaat uit 1977 kan oproepen is de vraag, maar ik ga het zeker bekijken. Hollander mailt: “The music we’ve been playing live for the last 2 years with Veronique Vincent and Aksak Maboul is closer to our Ex-Futur Album than to Onze danses pour combattre la migraine, more pop/electronic/weird rock, but it’s the same guy who wrote the music, so it’s not unrelated…”

 

soon to be seen live

Currently in high rotation @ Tchong’s, and soon to be seen live:

Jan Wouter Oostenrijk, We Are Connected (Mountain Records, 2017)
zondag 28 mei cd launch @ Mezrab

Girma Beyene & Akale Wube, Mistakes On Purpose, Ethiopiques 30 (Buda Musique, 2017)
Derek Gripper, Libraries On Fire (www.derekgripper.com)
BCUC, Our Truth (Nyami Nyami Records, 2017)
Deze drie groepen zijn te zien tijdens de Music Meeting in Nijmegen, zaterdag 3 – maandag 5 juni. BCUC speelt aldaar met saxofonist Shabaka Hutchings, de openbaring van de afgelopen editie van Transition.

Nahawa Doumbia, Didadi (Shanachie, 1989)
Nahawa Doumbia, Diby (Cobalt, 2004)
maandag 19 juni te zien tijdens Amsterdam Roots Festival in Paradiso Noord

The Nile Project, Jinja (Zambaleta, 2016)
zaterdag 24 juni te zien tijdens de Holland Festival Proms in het Concertgebouw

Zapp4, In Bloom – The Music of Nirvana (ZenneZ Records, 2017)
vrijdag 14 en zaterdag 15 juli te zien tijdens On The Roof in Amsterdam Noord

coming up

bach en bleekwater

Bach en Bleekwater, 21 mei Dakota Den Haag

zondag 14 mei
amersfoort
rietveldpaviljoen
15.00u
roodnoot speelt stijl

amsterdam
paradiso
20.30u
glykeria (+ dj socrates)

maandag 15 mei
amsterdam
splendor
19.00u
Scordatura Ensemble plays Harry Partch

woensdag 17 mei
amsterdam
paradiso upstairs
19.30u
Super-Sonic Jazz / Ticket to the Tropics present: BCUC

vrijdag 19 mei
amsterdam
concertgebouw
20.15u
Caetano Veloso & Teresa Cristina

zaterdag 20 mei
amsterdam
mezrab
20.30u
Desert Blues Night: Samba Toure, Zoumana Diarra + DJ Jairzinho

zondag 21 mei
den haag
theater dakota
14.30u
Bach & Bleekwater

tip: persepolis utrecht

jazzclub persepolis utrecht foto © jaap van der klomp

Jazzclub Persepolis Utrecht, foto Jaap van de Klomp

Bron: Jazzflits (15de JAARGANG, NR. 276, 17 APRIL 2017)

Op de Utrechtse Culturele Zondag van 23 april wordt een eerbetoon gebracht aan het voormalige plaatselijke jazzpodium Persepolis. Dat opende op initiatief van Guus van Biela en Jaap van de Klomp in januari 1959 de deuren en werd al snel een succes. De Persepolis-middag start om 13.45 uur en vindt plaats in In De Ruimte (IDROudegracht 230 a/d Werf).

Een stroom van Nederlandse en internationale jazzmuzikanten vond in de tien jaar van het bestaan de weg naar de Utrechtse jazzkelder. De gebroeders Jacobs, zangeres Rita Reys, drummer Han Bennink, de saxofonisten Dexter Gordon, Johnny Griffin en trompettist Donald Byrd traden er ooit op. Aan het eind van de jaren zestig viel het doek door de opkomst van de popmuziek.

Het eerbetoon wordt gepresenteerd door Hans Mantel en eregast is Jaap van de Klomp. Ack van Rooijen (bugel), Rein de Graaff (piano), Ernst Glerum (bas), Han Bennink (drums), alsmede het ICP Octet treden op. Verder brengen Ad Colen (saxofoon), Wim Bronnenberg (gitaar), Wiro Mahieu (bas) en Bob Roos (drums) een eerbetoon aan saxofonist Wayne Shorter.

Tijdschema

13.45-14.30 uur | sessie door Ack van Rooijen (bugel), Rein de Graaff (piano), Ernst Glerum (bas) en Han Bennink (drums)

15.00-16.00 uur | ICP Octet: Mary Oliver (viool), Wolter Wierbos (trombone), Michael Moore (altsaxofoon en klarinet), Tobias Delius (tenorsaxofoon), Tristan Honsinger (cello), Guus Janssen (piano), Ernst Glerum (contrabas) en Han Bennink (drums)

16.30-17.30 uur | Tribute to Wayne Shorter: Ad Colen (tenor- en sopraansaxofoon, Wim Bronnenberg (gitaar), Wiro Mahieu (contrabas), Bob Roos (drums)

NB: Mooi portret van Jaap van de Klomp, die destijds nauw betrokken was bij Persepolis.

dwaling

Live opname van Dwaling door Mirte Hartland @ Studio Raamvogel Amsterdam
Tekst & Muziek: Mirte Hartland 2017
Dwaling
Al dat wassen van schone lakens
Laten we gewoon weer liefde maken
Ik heb iets nodig tegen gedachten
Die gaan van liefde verlaat me niet
Je volgen in een veld vol koolzaad en tranen, dwalen
Het licht van je tred, de zon in je haren
Cadans van je heupen, verzachtende schade
Vanwaar de wil tot altijd samen
We breken slecht we, rijmen slecht we, we dromen slechts baby
We stromen slecht, we scheiden slecht, we hebben geen idee wie
Wat zei en hoe het kwam dat wij hier
Nooit werd de lente onbevlekt geboren
Daar komt ze te vroeg, de winter verstoren
De hitte te heet, haar wateren bevroren
Ik zie je mond bewegen (ik wil het niet horen)
Ach ze is grof, drukt knoppen uit de grond
Harde koppen, fel groen, waar ik net nog stond
We breken slecht, we rijmen slecht, we dromen slechts baby
We stromen slecht, we scheiden slecht, we hebben geen idee wie
Wat zei en hoe het kwam dat wij hier
Al dat wassen van schone lakens
Laten we gewoon weer liefde maken

Gitaar effecten: Digitech Jamman Looper, Line 6 M5, Line 6 Dr. Distorto
© Mirte Hartland 2017, alle rechten gereserveerd