met de timing van een katapult

Joris Roelofs en Han Bennink eren Eric Dolphy, Hilversum, 2014

Een man zit wijdbeens met zijn achterste op het podium. Met een rood aangelopen hoofd, een zakdoek in commandostijl om zijn stekelhaar geknoopt, ratelt hij met twee stokken driftige morsetekens uit de planken.

De boodschap is duidelijk: Han Bennink is woest. Zijn partner, de Braziliaanse multi-instrumentalist Hermeto Pascoal, heeft hem net ten overstaan van een uitverkochte zaal als een baksteen laten vallen. En nu mag de drummer in zijn eentje het optreden redden. ‘Sie müssen es weiter mit mir tun,’ roept hij tegen het verbouwereerde publiek in het Haus der Berliner Festspiele, als duidelijk wordt dat de achter de coulissen verdwenen pianist, saxofonist en koperblazer echt niet terugkomt.

Het had organisator Peter Schulze juist zo spannend geleken. ‘Wat gebeurt er als twee Urgesteine der improvisierten Musik voor het eerst samenkomen?’ Met die vraag kondigde de artistiek leider van het JazzFest Berlin 2005 het klapstuk van vrijdagavond 4 november aan. Hoeveel muziek mag je verwachten als Hermeto Pascoal (1936) en Han Bennink (1942), explosieve tegenpolen van twee werelddelen, zonder voorbereiding een duoconcert geven? Met een verlekkerd ‘wij zijn net zo benieuwd als u’, rondde Schulze zijn introductie af: ‘Uw applaus graag!’

Binnen een halve minuut was het hommeles. Pascoal, een gedrongen albino met een sneeuwwitte kabouterbaard, beende gehaast de speelvloer op, wierp geen blik op de achter zijn drumstel klaarzittende Nederlander, en nam voor aan de bühne met een omstandige reverence het welkomstapplaus in ontvangst. Daarna zette hij zich achter de vleugel, sloeg breeduit een paar broze akkoorden aan, om meteen daarop zonder boe of bah van het toneel te verdwijnen.

Onthutste gezichten in de zaal: wat nu?

Een half uur later liggen tweeduizend toeschouwers aan Benninks voeten. Er wordt gelachen als bij een kindermatinee, en ooh en aah geroepen als bij een trapezenummer. Bennink haalt alle muzikale trucs uit de kast die hij in 45 jaar podiumervaring heeft opgebouwd. In razende vaart, en met de timing van een katapult. Hij laat zijn stokken dansen op de toneelvloer, begeleidt zichzelf met het ritmisch gescandeerde ‘drum-mer-van-de–band’ (citaat uit een uit 1939 stammend liedje van The Ramblers), illustreert zijn stijgende humeur door het Disney-dwergenlied Heigh Ho! Heigh! Ho! te fluiten en slaat dan vol vuur het vel van zijn snaredrum kapot. Vliegensvlug steekt hij een drumstok in de klankholte van zijn mond, tikt er met de andere een pakkend ritme op, neuriet onderwijl een primitieve melodie en roept dan pesterig in de coulissen, alsof hij in de Braziliaanse rimboe staat: ‘Herrrr-meeetooo – oehoe!’

Hij eindigt de performance zoals hij begon, op zijn kruk achter het drumstel, waarop hij met vederlicht swish-swishende brushes nog even zijn meesterschap in het klassieke Swing-drummen à la Papa Jo Jones en Big Sid Catlett demonstreert – wie soms dacht een muzikale clown aan het werk te zien, wordt met de neus op de feiten gedrukt.

Ook na afloop backstage houdt Pascoal zich onzichtbaar. De maestro was verbolgen over een vermeend gebrek aan egards bij zijn Nederlandse partner, weet de festivalleiding te melden – terwijl Bennink op verzoek extra vroeg was gearriveerd en zes uur vruchteloos op zijn tegenspeler had zitten wachten. In de kleedkamer komt Peter Schulze de slagwerker met een bleek gezicht bedanken voor ‘het redden van de avond’. Terwijl discreet een financiele compensatie wordt besproken, schudt Bennink het laatste restje verontwaardiging van zich af. ‘Ik had goeie chops, jongen,’ glundert hij, als een collega hem met zijn solotriomf feliciteert.

De krantenkritieken hebben de volgende dagen weinig begrip voor de gekwetste gevoelens van de Braziliaan. ‘Egoshow van een verblinde visionair,’ luidt het vonnis in de Süddeutsche Zeitung. ‘Een heerlijk optreden,’ schrijft de Frankfurter Allgemeine Zeitung over Benninks reddingsactie. ‘Vitaal en onvoorspelbaar, met een grote kennis van de geschiedenis van het slagwerk.’ ‘Sloeg zich er kranig doorheen,’ vindt ook Die Zeit, die uit Benninks mond het finale oordeel over zijn ‘Nichtpartner’ optekent: ‘Arschloch.’

Uit: Erik van den Berg, Han Bennink – De wereld als trommel (Uitgeverij Thomas Rap, 2009).

Morgen zouden we in Kaap Oostende eerst een boekpresentatie van GW Sok hebben, gevolgd door een concert van Han Bennink (drums), Terrie Ex (gitaar) en Joachim Badenhorst (rieten). Het was uitverkocht, maar helaas, er heerst een virus. To be continued!

Leopold II: monumentale eenzaamheid

Leopold II beeld Oostende

Ik benader Kaap Oostende altijd vanaf de Zeedijk, en dan is de beeldengroep “Dank van de Kongolezen t.o.v. Leopold II om hen te hebben bevrijd van de slavernij onder de Arabieren” niet te missen, een tragisch achterhaald mensbeeld, in verweerd koper vervat. Een gestolde ideologie, roestend in de zeewind. Een akelige hiërarchie, met een evident blanke opperheerser en wat nondescripte zwarte onderworpenen.

Het doet me denken aan het slotbeeld van een slechte musical. Toen ik echter eens Kaap Oostende vanaf de Koningin Astridlaan naderde viel me ineens een andere gedachte te binnen: wat moet Leopold II (naast zijn bekende identiteiten als massamoordenaar, opperschurk en Koning-Bouwheer) monumentaal eenzaam geweest zijn! Als toneeltekstschrijver zou ik daar wel eens een monoloog over willen schrijven… Maar ik ben geen toneeltekstschrijver, helaas. Nog niet. Voor De Groene Amsterdammer schreef ik in 2005 een artikel over de eerste grote moderne Congo expositie in het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren, dat is hier terug te lezen.

heavy rotation

GOING – album art Live @ Meakusma Eupen

21 november 2020

music in heavy rotation at Tchong’s

Antoine Pierre Urbex Electric Suspended, Live at Flagey (Outhere music)
Antoine Pierre, Urbex (Igloo Records, 2016)
Backback, idem (elnegocitorecords.com)
Bambi Pang Pang (feat. Andrew Cyrille), Drop your plans (elnegocitorecords.com/Jazz Middelheim)
Bloom, idem (elnegocitorecords.com)
Dans les Arbres, Volatil (Sofa Music, 2019)
Desir & Fiorini, Yo Anpil (elnegocitorecords.com)
DOKO, Ikebana (elnegocitorecords.com)
Donder & Apeland, Het Verdriet (W.E.R.F. Records)
Giovanni Di Domenico, ISASOLO! (bandcamp)
GOING, I
GOING, II (Machinery)
GOING, III (Disques d’Or)
GOING, Live (soundshots #4)
GOING, Live @ Ateliers 210
GOING + Tetuzi Akiyama & Manuel Mota, Live @ Meakusma
Grand Picture Palace, nieuw album, verschijning 2021
Gunda Gottschalk/Xu Feng Xia/Peter Jacquemyn, In memoriam global village (elnegocitorecords.com)
Hendrik Lasure/Manolo Cabras/Mathieu Calleja, Orange Moon (elnegocitorecords.com)
Hoera, idem (Granvat, 2018, 10”)
Instant Composers Pool & Nieuw Amsterdams Peil, De Hondemepper (ICP062)
John Doe One, Small Numbers 237 (Flanders State of the Art/Sabam for culture)
John Doe One, Horror Vacui 251 (hannesdhoine.com)
Kari Ikonen, Impressions, Improvisations and Compositions (Ozella Music)
Kuzu, Purple Dark Opal (aerophonicrecords.com)
Loet van der Lee Quintet, Rode Hert Sessions (Jazzshop Records)
Machtelinckx/Badenhorst/Cools/Gouband, Porous Structures (Aspen Edities)
MATTIASDECRAENE, MATTIASDECRAENE (W.E.R.F. Records)
Meridian Brothers, Cumbia Siglo XXI (Bongo Joe)
Oene van Geel, Connecting Colours, volume 1 (Zennez Records)
PAARD, ZALM (W.E.R.F. Records)
Paul van Gysegem/Chris Joris/Patrick de Groote, Boundless (elnegocitorecords.com)
Pak Yan Lau, solo BOOKS (silentwaterlabel.com SW009, 2013, 3×10”)
Peter Jacquemyn & Evan Parker, Live at Jazz Brugge 2012 (elnegocitorecords.com)
Peter Jacquemyn, Fundament (elnegocitorecords.com)
Punk Kong, Pull Ninja (elnegocitorecords.com)
Raf Vertessen Quartet, LOI (elnegocitorecords.com)
Rembrandt Frerichs Trio, The Contemporary Fortepiano (Jazz in Motion Records, 2017)
Rêve d’Eléphant Orchestra, Dance Dance (Igloo Records/De Werf)
Rodrigo Amado/Joe McPhee/Kent Kessler/Chris Corsano, This is our language (www.nottwo.com, 2015)
Rodrigo Amado/Joe McPhee/Kent Kessler/Chris Corsano, A History of Nothing (Trost)
Sander de Winne, Kosmos (W.E.R.F. Records, 2016)
Schntzl, Catwalk (W.E.R.F. Records)
Thunderblender, Stillorgan (W.E.R.F. Records)
Victor Tóth & Mahasimbadavi Players, Live at Lamantin Jazz Festival (elnegocitorecords.com)
Vrovl, La Chasse au Marais/De eendenjacht (eigen beheer)
Witch ‘n’ Monk, idem (Tzadik)

klassieker-die-ik-nu-pas-ontdek: Paul van Gysegem Sextet, Aorta (Disques Futura et Marge, 2011 – originele release 1971).

tien jaar el negocito records


Raf Vertessen

Het Gentse kwaliteitslabel el NEGOCITO Records viert dit jaar feest. Al tien jaar lang is dit label een artistieke vrijhaven voor de betere improvisatiemuziek uit binnen-­ en buiten­land. Met Rogé Verstraete van el NEGOCITO blikken we terug en vooral vooruit op de toekomst. De in Brooklyn wonende en werkende Belgische drummer, slagwerker en componist Raf Vertessen presenteert bewerkingen van het materiaal van zijn eerste langspeler LOI – die nu op el NEGOCITO verschijnt. Daarna is de beurt aan het trio Boundless, dat ook een stevige connectie met el NEGOCITO heeft. En met W.E.R.F. Records: deze zomer kwam het album Out Of The Night van The Chris Joris Experience voor het eerst digitaal uit via bandcamp.

Raf Vertessen – drums

Boundless
Patrick de Groote – trompet
Paul van Gysegem – contrabas
Chris Joris – percussie, piano

>> Zondag 25 oktober KAAP Oostende, aanvang 17u. Vvk €14, add €17.

uk live jazz, eindelijk weer!

Donderdag 17 september presenteert KAAP voor het eerst sinds de lockdown van 13 maart weer internationale jazz in Oostende: het kwartet Dinosaur van trompettiste Laura Jurd (vrijdag 18 september in Paradox Tilburg en zaterdag 19 september in LantarenVenster Rotterdam).
In mei van dit jaar verscheen hun nieuwe album To The Earth, waarover De Volkskrant schreef:
To the Earth is een heerlijk speels album, waarop Jurd soepeler speelt dan voorheen. Pianist Elliot Galvin lijkt hier de belangrijkste gangmaker. Zijn spel is licht van toon en soms plagerig volgestopt met dissonanten, zoals in de Thelonious Monk-achtige solo in Slow Loris. Jurd zelf speelt mooie, vloeiende lijnen die ze alleen in Mosking even loslaat voor wat nerveuzer spel. Heel fraai is de enige cover hier, een bewerking van Absinthe van Billy Strayhorn. De melancholieke melodie wordt langzaam losgelaten voor een stukje improviseren. Het werkt allemaal: Jurds mooie, open toon die langzaam begint te hakkelen, Galvins kinderlijk speels dwarrelende noten en Conor Chaplin die met zijn contrabas even uit de melodie stapt, terwijl Corrie Dick onverstoorbaar de maat blijft tikken.”
Kaap Oostende, donderdag 17 september, 20.00u, vvk €17 add €20.

Amok Brugge 2-11 oktober

Zea & Oscar Jan Hoogland, zondag 4 oktober @AMOK Brugge

Van vrijdag 2 tot en met zondag 11 oktober organiseert kunstencentrum KAAP de tweede editie van het Brugse festival AMOK. Against some odds, but still .. We zien er enorm naar uit om in dit krankzinnige covidjaar tien dagen lang de kunst weer centraal te stellen, in een uitgestippeld parcours binnen het historische patrimonium van Brugge. Tien dagen vol Music, Talks and Performance – uit het programma licht ik de komende tijd wat pareltjes toe.

Zea is naast zanger-gitarist van The Ex ook solo actief: als singer-songwriter en labelman (Makkum Records). Met Oscar Jan Hoogland, pianist en improvisator uit de Amsterdamse jazzscene, bracht Zea eerder dit jaar Summing uit – een album dat als een kaleidoscoop blijft intrigeren. Neem bijvoorbeeld Atomic Heart, waarin je Kaapverdische funaná invloeden begint te vermoeden terwijl het toch geheel eigen klinkt.

Zea & Oscar Jan Hoogland spelen op zondag 4 oktober tijdens het Ritueel Parcours om 16.15u in de Militaire Kapel, Kartuizerinnenstraat 1, Brugge. Tickets voor het Ritueel Parcours koop je hier.

Can someone send another heart?
I lost mine – I know I’m not that smart
I called the heart card company
Please block that heart
I need a different beat

tip: Han Bennink (solo) & Harouna Samake

han solo en harouna en jellie

Vrijdag 20 maart (19.00u, €20 aan de deur, €17+€1 vvk) in KAAP De Werf (Brugge)
19:00u
film: Hazentijd (Jellie Dekker, NL, 2009, 60 minuten)
nagesprek tussen Jellie Dekker en Guy Peters
20.30u
concert: Han Bennink (NL, solo)
concert: Harouna Samake Quartet (Mali)

(Update zaterdag 14 maart: in verband met de coronacrisis is dit concert gecancelled. We zoeken momenteel naar een nieuwe datum in het najaar. KAAP is gesloten tot 3 april. Meer info.)

acoustic moods

ton en jair 1

foto: Hans Meerman

Gisteravond was ik te gast bij Acoustic Moods, het radioprogramma dat Ton Maas en Hans Meerman iedere vijfde vrijdag van de maand maken voor de Concertzender. De uitzending is hier terug te luisteren. Playlist:

Acoustic moods
vrijdag 29 november 2019
21.00u-22.00u Concertzender
Presentatie: Ton Maas
Techniek & idee: Hans Meerman
Gast: Jaïr Tchong

1. Ensemble Multifoon, Gunkali #1, Indi GO, PAN Records, 2010
2. The Milk Factory, Aula, Aula, W.E.R.F. Records, 2019
3. Luiz Bonfá, Perdido de Amor, Solo in Rio, Smithsonian Folkways Recordings, 2005
4. Idir, Exil (dayrib), Identités, Radio Bemba/Sony, 1999*
5. Waed Bouhassoun, Ya Wahiban, La voix de l’amour, Harmonia Mundi, 2008
6. Rianne Wilbers, sopraan, Raphael Danksagmüller (duduk), Collegium Vocale Eindhoven o.l.v. Ruud Huijbrechts, Beate Loonstra (harp), Sabra El Bahri Khatri, arabische sopraan. Fragment uit: Planctus Cygni I, live at November Music, opgenomen op zondag 10 november 2019 (componist Gerard Beljon)
7. Los Fronterizos et les Choeurs de la Basilique de Cocorro dirigés par le Père J.G. Segado, Credo, Misa Criolla, Phonogram 1968 (componist Ariel Ramirez)
8. Paul van Kemenade with Cappella Pratensis, Hymn to whom it may concern, Stranger than paranoia, eigen beheer, 2018.
9. Banda Ionica feat. Roy Paci & Cristina Zavalloni, Mi votu e mi rivotu, Matri Mia, Felmay, 2002

*Erratum: Kabylië is een cultuurlandschap in het noorden van Algerije, niet Marokko.