Over

Bron: Over

Advertenties

top 10 2016 muziek

Op verzoek van mixedworldmusic hier tien albums die me bij zijn gebleven.

1. Ragazze Quartet, Kapok, Slagwerk Den Haag – Four Four Three
2. Zuco 103 – Etno Chic
3. Shishani & the Namibian Tales – Itaala
4. Waed Bouhassoun – La voix de la passion
5. Amerli – Refugees for refugees
6. Keiko Shichijo, Six Dances (Komitas Vardapet)
7. Bitori – Legend of Funaná – The Forbidden Music of the Cape Verde Islands
8. Roberto Fonseca – ABUC
9. Anthony Joseph – Caribbean Roots
10. Jungle by Night – The Traveller

ademgaten

Niet iedereen doet aan kunst, maar ik geloof niet dat er ooit volken waren die geen kunst voortbrachten. In elk volk zouden dus zowel kunstenaars moeten voortkomen als mensen die hun produkten willen lezen, beluisteren, bekijken. Als een kenmerk zo universeel bij de mens voorkomt dat het niet alleen plaatselijk of tijdelijk een produkt kan zijn van mode, culturele toevalligheid, moet je wel aannemen dat het behoort tot de biologische bagage van de mens. En de volgende conclusie is dat kunst dan een functie moet hebben, in dienst van het voortbestaan, zoals zwemvliezen bij waterdieren of vleugels bij luchtdieren. Eigenschappen die algemeen verspreid over een soort voorkomen moeten wel een functie hebben, anders waren ze door het constante bombardement van verliesmutaties, van degeneratie door onbruik verdwenen, ook omdat materiaal- en energieverspilling in de harde strijd om het bestaan niet toegelaten wordt.
(…)
Er komen steeds meer mensen bij en een van de gevolgen, die we niet alleen bij mensen maar ook bij de meest uiteenlopende andere diersoorten kunnen bestuderen is dat de natuurlijk hiërarchie, die bij alle sociale dieren voorkomt, een steeds perverser vorm gaat aannemen. Leiders worden tyrannen die de zwakken en kinderen wegdrukken van voedsel, die zonder reden mishandelen, verminken, doden. De stress die in de natuur ontstaat onder invloed van overbevolking leidt tot ongeremde agressie en tot vlucht. Zo is de plaatselijke overbevolking zelfs functioneel omdat ze de soort dwingt zich te verspreiden over steeds grotere gebieden, en hoe groter gebied des te meer overlevingskansen bij plaatselijke catastrofes. Maar bij de mens zijn alle gebieden al bereikt. De maan en de planeten zullen nooit bevolkingen kunnen opnemen. Toch neemt de dichtheid toe en daarmee de agressie, de hardheid van de hiërarchieën. De staten worden steeds groter monolithen, naar geest en materiaal.

In die wereld is de functie van de kunstenaar, de woedende eenling, om gaten te maken in deze betonnen termietenheuvel, ademgaten, ondermijningen van elke absoluutheid. En juist omdat hij de materialen van deze wereld gebruikt en omzet tot iets van eigen weefsel, eigen territorium, is de kunstenaar een voorbeeld van ontsnapping.

Dick Hillenius, februari 1974

haat

Haat

Zie eens hoe doelmatig nog steeds,
hoe goed in vorm in onze eeuw de haat is.
Hoe moeiteloos hij hoge hindernissen neemt.
Hoe makkelijk hij springt, zijn buit bereikt.

Hij is niet als andere gevoelens.
Tegelijk ouder en jonger dan zij.
Hij brengt zelf de oorzaken voort
die hem tot leven wekken.
Als hij inslaapt, is zijn slaap nooit eeuwig.
Hem verzwakt de slapeloosheid niet, maar sterkt.

Of hij het geloof erbij haalt of niet –
als hij maar kan knielen bij de start.
Het vaderland erbij haalt of niet –
als hij maar snel weg kan komen.
Rechtvaardigheid kan ook geen kwaad om te beginnen,
maar daarna rent hij graag alleen.
Haat. Haat.
Zijn gezicht door een grimas van liefdesextase vertrokken.

Ach, die andere gevoelens –
wat sukkelen ze lusteloos.
Sinds wanneer kan broederschap op de massa rekenen?
Heeft medelijden ooit als eerste de finish bereikt?
Hoeveel mensen krijgt de twijfel mee?
Alleen hem lukt het, hij is zeker van zijn zaak.

Bekwaam, snel van begrip, heel ijverig.
Moet ik zeggen hoeveel liederen hij heeft gecomponeerd?
Hoeveel bladzijden geschiedenis genummerd?
Hoeveel menselijke kleden hij heeft uitgespreid
op hoeveel pleinen en in hoeveel stadions?

Laten we het eerlijk toegeven:
hij weet wat schoonheid is.
Schitterend is zijn vuurgloed in de zwarte nacht.
Prachtig zijn zijn rokende explosies in de roze dageraad.
Ruïnes kun je moeilijk hun pathos ontzeggen,
noch kun je de grove humor loochenen
van de zuil die er kaarsrecht bovenuit steekt.

Hij is een meester in het contrast
tussen gedonder en stilte,
tussen rood bloed en witte sneeuw.
En wat hem nooit verveelt:
het motief van de propere beul
die boven zijn besmeurde slachtoffer oprijst.

Op elk tijdstip open voor nieuwe uitdagingen.
Als hij even moet wachten, wacht hij.
Ze zeggen dat hij blind is. Blind?
Zijn blik is even scherp als die van een sluipschutter
en hij ziet de toekomst met een gerust hart tegemoet
– hij alleen.

Wislawa Szymborska, Uitzicht met zandkorrel,
vertaling Gerard Rasch, Meulenhoff, 1997

perfect lives

“Perfect Lives is a surreal, complex work narrated by Mr Ashley (“R”) in his gentle, vodka-soothed Mid-Western tones, with an oddball cast of characters, fragmented language, spliced video images and little action—all layered over a score of piano, percussion and dense orchestral tapes that ranges from minimalist to boogie-woogie. Try making sense of it all and you fail. Lose yourself in it, and you are mesmerised—by R’s lyrical, perplexing narration, the puzzles within puzzles, the dry wit, the music’s insistent beauty. – The Economist, I.M. Robert Ashley, 13 maart 2014.

Waar Philip Glass en Steve Reich aan bekendheid niets te klagen hebben is Robert Ashley (1930-2014) heel wat minder prominent aanwezig in het cultureel bewustzijn. Op youtube vond ik onlangs de eerste vier delen van zijn ‘tv-opera’ Perfect Lives (1984) en sindsdien ben ik weer helemaal verliefd op dit meesterwerk. De beelden zie ik overigens voor het eerst; tot heden kende ik alleen de audioversie die ik eindeloos op cassette heb gedraaid. Het is vreemd om die beelden te zien, verouderd als ze zijn – hoewel ik het enthousiasme van die eerste, prille beeldbewerkingssoftware persoonlijk wel aangenaam nostalgisch en 80ies verantwoord acht. De muziek heeft niets van zijn zeggingskracht verloren. Er zit een kalmte en berusting in dit alles die intrigeert. Misschien ook wel met de suggestie van oneindigheid die de soap opera typeert, maar Ashley weet op een of andere manier de onverschilligheid die je overvalt bij dat genre te vermijden. Overigens zonder invoelbare, menselijke personages – zoals ik al zei: dit is een curieus stuk. Eigenlijk begrijp ik niet waarom dit stuk me zo lief is.

Maar net als bij de films van Kubrick en Lynch doe je jezelf tekort als je Perfect Lives wil begrijpen. De eerste keren dat ik het stuk hoorde moest ik enorm wennen aan het volvette Amerikaanse accent van de verteller (Ashley zelf). Het is een mysterieuze aantrekkingskracht van dit werk dat maakt dat je die aversie overwint en je toch blijft luisteren, keer op keer. Jaren later merk ik dat hele flarden tekst inmiddels bij mij zijn geïnternaliseerd (“If I was from the big town, I would be calm and debonair”). Net als de hoogtepunten van de muziek, waarin de pianist zich losmaakt van die kalme, haast transcendente soundscape door middel van boogie woogie-achtige improvisaties die even later weer even kalm tussen de golven van deze puls verdwijnen. De pianist heet “Blue” Gene Tyranny, en ook zijn spel maakt Perfect Lives tot zo’n indringende belevenis.

perfect4 perfect3 perfect2 perfect1

he sat on the bed both feet on the floor
he studied the ashtray and tried to rule out preference
preferring over not preferring
but he preferred
gravity over what other state
preferring in that case
earth
the earth as they say
preferring some state over non state

now he grips himself with determination even knowing that it causes sadness
he is determined to be what?
he is determined to be serious
he had determined once to be serious
later he knew that he had made a mistake but too late he had arrived and there were rooms and all rooms were not the same
some better than others he thought
better view
better layout
better shower
softer bed
not so far from noise
more like home etc etc
very abstract

Zaterdag 12 november speelt pianist Reinier van Houdt een zelden gespeeld stuk van Ashley, Maneuvers For Small Hands (1961), in het Artuarium tijdens November Music, Den Bosch. 15:30u, 8 euro.