radiotip: praktisch idealisme in de Amazone

Vanavond (zondag 17 december) om 21u op Radio 1 is er een documentaire te horen over het werk van ‘groene criminoloog’ Tim Boekhout van Solinge, een praktisch idealist die iets probeert te doen aan de illegale houtkap in het Amazonegebied. Makers: Mijke van Wijk en Mirjam van Biemen.

Advertenties

idfa: de funk

 

album cover

Betty Davis, Betty Davis (Just Sunshine, 1973/Vinyl Experience, 1993)

Vanavond (18.45u) heeft IDFA @ Melkweg Rabozaal een documentaire over cultfunkfenomeen Betty Davis op het programma staan: Betty – They Say I’m Different van Phil Cox. Heel benieuwd, haar drie jaren zeventig albums (Betty Davis, 1973, They Say I’m Different, 1974, Nasty Gal, 1975) waren ooit mijn introductie into deep funk.

Compromislozer funk als F.U.N.K. (van haar derde album Nasty Gal) is mij tot heden niet bekend. Je kan stellen dat met dit epische nummer funk als genre tot een logische conclusie kwam. Ook Anti Love Song (naar verluidt gericht aan haar ex-man Miles Davis) staat al sinds mensenheugenis in mijn persoonlijk pantheon van deep funk classics. Eén en al licht, lucht en ruimte in die baslijn en drums, plus heerlijk impressionistische, ruggelings kietelende toefjes kleur op clavinet.

Betty Davis, afkomstig uit de modewereld, wist welke musici ze moest hebben, o.a. Larry Graham en Pointer Sisters staan haar bij op haar debuutalbum. Tijdens haar korte huwelijk met Miles liet ze hem kennis maken met de muziek van Sly Stone en James Brown en suggereerde en passant een betere titel voor zijn revolutionaire jazzrock album ‘Witches Brew’ uit 1970 – Bitches Brew leek haar een betere titel.

Zwart, vrouw én libertijns – het bleek teveel gevraagd voor erkenning in die tijd. Ze bleek voor Miles te heavy (of hij te saai voor haar), hun huwelijk strandde na een jaar. Gecombineerd met de wijze waarop ze na drie legendarische funk albums geheel uit de muziekwereld verdween lijkt me dit alles genoeg stof voor een interessante documentaire.

“Unfortunately for Betty, America was not yet ready to embrace a woman with such an explicitly sexual persona. Her outrageously flamboyant image eclipsed her talent. Several of her live shows were boycotted by religious groups and even canceled.” (AllAboutJazz.com)

Voorfilm: Erin Kökdil, Unheard (V.S., 2016, 6 min.).

Naschrift: de film viel erg tegen, vooral wegens gebrek aan materiaal. Er bleek één kort fragment van Betty live in de seventies gevonden te zijn, van slechte kwaliteit. Het tekort werd opgevuld met pogingen tot videoclips, op basis van steeds dezelfde foto’s. Betty zelf was opgespoord, maar komt niet in beeld (!). De tragiek in haar leven werd verbeeld met verdorrende rozen en meer van dat kaliber symboliek. Jammer!

IDFA 2017: Jonathan Harris

Jonathan Harris

Jonathan Harris, Tuschinski, november 17, 2017. © Nichon Glerum/IDFA.

Voor het Cultureel Persbureau ging ik naar de Master Talk van Jonathan Harris (een digitale kunstenaar die dit jaar de artist in focus is van IDFA) en de DocLab conferentie en schreef er dit artikel over. Later vandaag ook leesbaar voor gebruikers van Blendle en Reporters Online.

3 IDFA tips

ethiopiques 1-29.jpg

Ethiopiques, volume 1 t/m 29.

Terwijl ik het papieren magazine nog aan het verwerken ben – wat een aanbod nu weer! – alvast drie IDFA tips.

1. Uncharted Rituals @ de Brakke Grond
DocLab, het IDFA podium voor interactieve mediakunst, heeft in (en buiten) de Brakke Grond een expositie ingericht met een dertigtal installaties, waarbij me de aangenaam kritische ondertoon vooral opviel. Treffend citaat uit de programmakrant: “Verslaafd aan telefoons, gevangen in virtuele filterbubbels en afhankelijk van een handjevol tech bedrijven gedragen we ons in de ogen van de computer steeds voorspelbaarder.” Met o.a. werken van Jonathan Harris en Memo Akten. Iedere dag van 9u tot 23u gratis toegankelijk, tot en met zondag 26 november.

2. Ethiopiques – Revolt of the soul + live: Girma Bèyènè & Akalé Wubé @ Melkweg
Eerder dit jaar zag ik op de Nijmeegse Music Meeting de Franse groep Akalé Wubé samen met de Ethiopische zanger/componist Girma Bèyènè. IDFA heeft Maciek Bochniak’s Ethiopiques – Revolt of the soul (Polen/Duitsland, 2017, 70 minuten) geprogrammeerd, een documentaire over de inmiddels legendarische cd-reeks van Francis Falceto. Daarna dus live muziek van Girma Bèyènè & Akalé Wubé, op maandag 20 november in de Melkweg Rabozaal, de film begint om 21.15u.

De film draait zonder live concert op dinsdag 21 november om 13.45u in Tuschinski 4, zaterdag 25 november om 14.00u in Podium Mozaïek en zondag 26 november om 16.45u in Munt 9.

3. Amal (Mohamed Siam)
De openingsfilm Amal deed me sterk denken aan Sonita (2015), maar wat deze film bereikt aan ‘fly on the wall’ registratie maakt het extra bijzonder. Bij Sonita grepen de filmmakers vaak in, terwijl Siam doet voorkomen alsof de camera simpelweg niet aanwezig was. De aangrijpende beelden van de Egyptische revolutie geven deze westerse kijker het onbehaaglijke gevoel hier in een decadente democratie te leven, waarin mensen niet meer beseffen hoeveel er nodig was om stemrecht mogelijk te maken.

electro pioniers

Gisteravond zag ik in Lab 111 tijdens een ADE special een wonderlijke film over Suzanne Ciani, een Italiaans-Amerikaanse electronische muziekpionier. En woensdagavond zag ik in Noorderlicht een screening van een film over Gary Numan, die werd gepresenteerd door IN-EDIT, een van origine Spaanse muziekdocumentaire festival. Eind februari komt dit festival naar Amsterdam. Voor Cultureel Persbureau schreef ik een recensie van de twee films.

homo sapiens

Homo Sapiens

Still uit Homo Sapiens van Nikolaus Geyrhalter.

Onlangs zag ik kort achter elkaar 2001 – a space odyssey (Kubrick, 1968), Into the inferno (Herzog, 2016) en Homo Sapiens (Geyrhalter, 2016). Hoewel vooraf niet zo bedacht, pakken deze drie films thematisch samen als een stevige onweerswolk boven mijn gemoed. 2001 zag ik voor het eerst op groot scherm, de 70 mm projectie die momenteel in Eye is te zien. Into the inferno had ik helemaal gemist, die blijkt Herzog vorig jaar voor Netflix gemaakt te hebben. Homo Sapiens draait nog even in Lab 111. Denkelijk niet lang meer: er waren – heel passend bij deze film – twee andere bezoekers.

Het zijn drie variaties op een thema: de mensheid is nietig, de uiterste houdbaarheidsdatum komt in zicht. Drie verhalen die primair met beeld worden verteld – plot, acteurs en menselijke inbreng zijn van ondergeschikt belang. Kubricks magnum opus blijft overweldigend. Bij de fameuze woorden van HAL (‘I’m sorry Dave, I’m afraid I can’t do that’) is het onmogelijk om niet aan Elon Musks bedenkingen bij kunstmatige intelligentie te denken.

Herzog komt samen met een aimabele Britse vulkanoloog akelig dichtbij de totale vernietiging die onder het aardoppervlak schuurt. Into the inferno zit vol met verbijsterende beelden van actieve vulkanen en lavastromen die langs de mens scheren. De Ethiopische en Noord-Koreaanse (!) zijpaden die Herzog volgt blijken bij nader inzien helemaal niet zo vergezocht en vormen een mooi contrast met het onverschillige natuurgeweld. De mens streeft, de natuur neemt. Niet eens als toornig personage, ontstemd over menselijk wanbeheer – nee, uit de aard der zaak: gewoon omdat het kan.

Wanneer Herzog de magmakern van deze planeet overdenkt (“This boiling mass is just monumentally indifferent to scurrying roaches, retarded reptiles and vapid humans alike.”) zit je al bijna in het hart van de verbijsterende film Homo Sapiens. De Oostenrijkse cineast Nikolaus Geyrhalter toont een eindeloze reeks door de mens verlaten lokaties. Desolate plekken waar de natuur bezig is terug te keren. Bioscopen, schouwburgen, fabrieken, huizencomplexen, kantoren en pretparken waar geen levende ziel meer te bekennen is. Ongeveer vijftien seconden per beeld, steevast vanuit hetzelfde strenge, klassieke perspectief, zonder nadere informatie over de oorzaak van verlating. Je gaat als vanzelf ordenen: deze reeks .. zou het Fukushima na 2011 zijn? Of plekken van na de tsunami van 2004? Syrië?

Wonderlijk is de loutering die toch ook van deze film uit gaat – naast de wat meer voor de hand liggende, desolate emoties. Geyrhalter biedt zogezegd geen diavoorstelling bij een literaire avond omtrent Houellebecq, hoewel zijn film me wel sterk aan de Franse schrijver doet denken – vooral Houellebecqs fotoboek Lanzarote. Dana Linssen omschrijft die onverwachte, montere nawerking van Homo Sapiens in een recensie voor de Filmkrant treffend als volgt: “Het idee dat er een wereld bestaat die misschien niet van onze zintuigen afhankelijk is maakt je ogen dorstig en je oren hongerig. Kijken! — voordat er niets meer over is.”

Mali

In december 2003 had ik een deejayklus met mps PILOT in Ruigoord. De avond zelf was vooral treurnis: oude krakers en hippies die het leven ergens hadden gemist. Koud. En erg weinig mensen. Maar! Het was op die avond dat mps PILOT tegen me zei dat ik met hem mee moest gaan naar Mali in januari 2004.

Samen met de beslissing om over te stappen van de School voor Journalistiek (1993) naar de Universiteit Utrecht (1994) behoort dit tot die schaarse momenten dat ik precies het juiste, intuïtieve besluit nam.

Ik ging mee. Januari 2004 bracht ik door in Mali, aankomst Bamako, doorvliegen naar Timboektoe (om op tijd in Essakane aan te komen voor de dj-opdracht van mps PILOT), en terug per bus en schapenboot naar Bamako in drie weken tijds. Een fantastische ervaring. Waarover later meer!

De uitgever-vriend gaf me dit weekend een tip, wederom een youtubevondst. Ik heb aardig wat Mali muziek documentaires, maar deze kende ik nog niet. Goed gedaan, met aandacht voor detail en een jonge Toumani Diabate en Oumou Sangare (binnenkort weer in Nederland te zien na een flink aantal jaren) in volle glorie.

Oumou Sangare

25 april // De Oosterpoort // Groningen

26 april // Muziekgebouw aan ‘t IJ // Amsterdam

27 april // Bozar // Brussel

28 april // Muziekgebouw Eindhoven // Eindhoven

29 april // LantarenVenster // Rotterdam