homo sapiens

Homo Sapiens

Still uit Homo Sapiens van Nikolaus Geyrhalter.

Onlangs zag ik kort achter elkaar 2001 – a space odyssey (Kubrick, 1968), Into the inferno (Herzog, 2016) en Homo Sapiens (Geyrhalter, 2016). Hoewel vooraf niet zo bedacht, pakken deze drie films thematisch samen als een stevige onweerswolk boven mijn gemoed. 2001 zag ik voor het eerst op groot scherm, de 70 mm projectie die momenteel in Eye is te zien. Into the inferno had ik helemaal gemist, die blijkt Herzog vorig jaar voor Netflix gemaakt te hebben. Homo Sapiens draait nog even in Lab 111. Denkelijk niet lang meer: er waren – heel passend bij deze film – twee andere bezoekers.

Het zijn drie variaties op een thema: de mensheid is nietig, de uiterste houdbaarheidsdatum komt in zicht. Drie verhalen die primair met beeld worden verteld – plot, acteurs en menselijke inbreng zijn van ondergeschikt belang. Kubricks magnum opus blijft overweldigend. Bij de fameuze woorden van HAL (‘I’m sorry Dave, I’m afraid I can’t do that’) is het onmogelijk om niet aan Elon Musks bedenkingen bij kunstmatige intelligentie te denken.

Herzog komt samen met een aimabele Britse vulkanoloog akelig dichtbij de totale vernietiging die onder het aardoppervlak schuurt. Into the inferno zit vol met verbijsterende beelden van actieve vulkanen en lavastromen die langs de mens scheren. De Ethiopische en Noord-Koreaanse (!) zijpaden die Herzog volgt blijken bij nader inzien helemaal niet zo vergezocht en vormen een mooi contrast met het onverschillige natuurgeweld. De mens streeft, de natuur neemt. Niet eens als toornig personage, ontstemd over menselijk wanbeheer – nee, uit de aard der zaak: gewoon omdat het kan.

Wanneer Herzog de magmakern van deze planeet overdenkt (“This boiling mass is just monumentally indifferent to scurrying roaches, retarded reptiles and vapid humans alike.”) zit je al bijna in het hart van de verbijsterende film Homo Sapiens. De Oostenrijkse cineast Nikolaus Geyrhalter toont een eindeloze reeks door de mens verlaten lokaties. Desolate plekken waar de natuur bezig is terug te keren. Bioscopen, schouwburgen, fabrieken, huizencomplexen, kantoren en pretparken waar geen levende ziel meer te bekennen is. Ongeveer vijftien seconden per beeld, steevast vanuit hetzelfde strenge, klassieke perspectief, zonder nadere informatie over de oorzaak van verlating. Je gaat als vanzelf ordenen: deze reeks .. zou het Fukushima na 2011 zijn? Of plekken van na de tsunami van 2004? Syrië?

Wonderlijk is de loutering die toch ook van deze film uit gaat – naast de wat meer voor de hand liggende, desolate emoties. Geyrhalter biedt zogezegd geen diavoorstelling bij een literaire avond omtrent Houellebecq, hoewel zijn film me wel sterk aan de Franse schrijver doet denken – vooral Houellebecqs fotoboek Lanzarote. Dana Linssen omschrijft die onverwachte, montere nawerking van Homo Sapiens in een recensie voor de Filmkrant treffend als volgt: “Het idee dat er een wereld bestaat die misschien niet van onze zintuigen afhankelijk is maakt je ogen dorstig en je oren hongerig. Kijken! — voordat er niets meer over is.”

North Sea Jazz 2017

Voor mixed world music zwierf ik drie dagen door de Rotterdamse Ahoy, lees de blogverslagen hier terug. Spoiler alert: Shabaka Hutchings & the Ancestors (Amen!)
dag 3 http://mixedworldmusic.com/blogs/blog.php?id=19226
dag 2 http://mixedworldmusic.com/blogs/blog.php?id=19223
dag 1 http://mixedworldmusic.com/blogs/blog.php?id=19222

2017-07-08 21.25.34

Shabaka Hutchings & Ancestors, North Sea Jazz @Congo, 2017

beeldrijm #3

Luisterend naar de postwave pop klassieker Soul Mining van The The (1983, Johnson was 21 tijdens de opname!) zoek ik op internet door naar Matt Johnson en kom zo terecht bij een zeer uitgebreid interview dat Johnson in 2007 met Thierry Somers voor het kunstblad 200% deed. Het gesprek is bepaald niet verouderd – en blijkbaar het enige interview dat Johnson deed tussen 2002 en 2014. Een lichte siddering overviel me bij deze passage:

The problem for the West, and the world actually, is that we’re saddled with a US president who is so far out of his depth in terms of worldliness, vision, statesmanship or even basic common sense. Let’s just pray the next one is better!

Ook kwam ik erachter dat het artwork van de elpeehoes door de broer van Matt Johnson is gemaakt, die zich hiervoor liet inspireren door de foto’s die de Franse fotograaf Bernard Matussière van de zangeressen en danseressen van Fela Kuti maakte. Een onverwacht beeldrijm.

systeemkritiek

“Het startup-denken wordt beheerst door de kapitaalmarkt. Iedereen wordt het idee gegeven de nieuwe Mark Zuckerberg te worden, en wordt met venture capital onderdeel van het systeem. Alle energie en kracht van jonge ondernemers worden zo uitgemolken. Het is een keiharde competitie, onder het mom van jong, hip en eco met baristakoffie.”

Marleen Stikker (Waag Society, Institute for art, science & technology) geeft een interessante analyse van de not-so-new economy. Uit de komende editie van Idee, blad van D66. 27 juni is er een thema avond over de deeleconomie in Utrecht.

post-genre pioniers: aksak maboul

onze danses
Tip voor zaterdag 27 mei: tijdens het festival Lentekabinet op recreatieterrein ’t Twiske (een event uit de koker van Dekmantel) speelt de Brusselse groep Aksak Maboul. Hun debuut Onze danses pour combattre la migraine uit 1977 (cdrelease 2003) staat in mijn cdkast fier naast My life in the bush of ghosts (1981) van David Byrne en Brian Eno, op het plankje gekoesterde meesterwerken.

Aksak Maboul bestond uit Marc Hollander en Vincent Kenis, aangevuld met gastmusici uit de Brusselse metropool. De groepsnaam geeft al iets prijs van de oriëntatie van de makers: ‘aksak’ is Turks voor oneven maatsoort en ‘maboul’ is een Frans woord (geleend uit het Arabisch) voor waanzin. Terwijl in 1977 in Londen en Amsterdam rammelpunk klonk die verdacht vaak op elkaar leek, klinkt Onze danses pour combattre le migraine geheel uniek en tijdloos, als op plaat gezet Belgisch surrealisme. Kamermuziek, kindermuziek, jazz, minimal en ‘ethnic faux’, in een door René Magritte ontworpen geluidsdecor.

Uit de verhelderende liner notes van de heruitgave: “Being a self-taught musician, I [Marc Hollander] had always been listening to a wide variety of music. While working on this album, I played around with different genres. I soon noticed that, whenever I tried to create an impression of a certain style of music, my technical limitations and my only-partial understanding of whatever it is that I was trying to emulate gave an interesting, personal twist to the result. Which goes to show that sometimes there’s virtue in failure.”

Hollander richtte later Crammed Discs op, het vermaarde Brusselse label dat onder andere Mahmoud Ahmed’s Ere Mela Mela (1986) uitbracht via Francis Falceto, nog lang voordat die met Ethiopiques begon. In dit interview vertelt Hollander waarom Crammed jarenlang werkte met allerlei sublabels: omdat de output te divers werd geacht voor het publiek om nog te kunnen volgen. Vincent Kenis bracht voor Crammed een reeks Congolese platen uit, culminerend in de prachtige lp-box Congotronics (2010).

“These borders between genres are quite artificial, but at the time we felt that we needed the sublabels because a small group of people simultaneously producing traditional Balkan Gypsy music, indie rock and electronic music would not really be understood or taken seriously. In recent years, these sublabels have lost their relevance, as the audience has gotten used to trans-genre and boundary-breaking music, which suits us perfectly. So we’ve finally shed that skin and have dropped the sublabels for the last five years. It makes sense, since we work more and more with artists which could be described as post-genre or post-national.”

Of Aksak Maboul op een festivalterrein in 2017 de magie van die plaat uit 1977 kan oproepen is de vraag, maar ik ga het zeker bekijken. Hollander mailt: “The music we’ve been playing live for the last 2 years with Veronique Vincent and Aksak Maboul is closer to our Ex-Futur Album than to Onze danses pour combattre la migraine, more pop/electronic/weird rock, but it’s the same guy who wrote the music, so it’s not unrelated…”

 

soon to be seen live

Currently in high rotation @ Tchong’s, and soon to be seen live:

Jan Wouter Oostenrijk, We Are Connected (Mountain Records, 2017)
zondag 28 mei cd launch @ Mezrab

Girma Beyene & Akale Wube, Mistakes On Purpose, Ethiopiques 30 (Buda Musique, 2017)
Derek Gripper, Libraries On Fire (www.derekgripper.com)
BCUC, Our Truth (Nyami Nyami Records, 2017)
Deze drie groepen zijn te zien tijdens de Music Meeting in Nijmegen, zaterdag 3 – maandag 5 juni. BCUC speelt aldaar met saxofonist Shabaka Hutchings, de openbaring van de afgelopen editie van Transition.

Nahawa Doumbia, Didadi (Shanachie, 1989)
Nahawa Doumbia, Diby (Cobalt, 2004)
maandag 19 juni te zien tijdens Amsterdam Roots Festival in Paradiso Noord

The Nile Project, Jinja (Zambaleta, 2016)
zaterdag 24 juni te zien tijdens de Holland Festival Proms in het Concertgebouw

Zapp4, In Bloom – The Music of Nirvana (ZenneZ Records, 2017)
vrijdag 14 en zaterdag 15 juli te zien tijdens On The Roof in Amsterdam Noord