Reinbert

reinbert de leeuw paradiso

(beeld uit de Paradiso Poster Collectie van Martin Kaye, 1979)

Zag zojuist in Eye eindelijk dan De Matthäus missie van Reinbert de Leeuw (Cherry Duyns, 2016). In Amsterdam is deze film komende woensdag en zondag nog te zien (woensdag in Eye en zondag in Ketelhuis). Nu heb ik met een aantal intimi al een jaar of acht een informeel genootschap, waarmee we in een straffe sequentie van om de drie weken een avond lang muziekdocumentaires kijken, eten en drinken. Meestal komt de filmkeus voort uit de genres jazz, wereldmuziek of klassiek. Soms alledrie op een avond.

Alzo zagen wij de afgelopen jaren heel wat films over muziek voorbij trekken. Het blijkt best een lastig genre, behept met vele cliché’s, visuele stoplappen en een zekere armoede aan overtuigingskracht-buiten-de-fans-waarop-de-filmmaker-zich-richt. Dit laatste is vooral vaak het geval bij de popdocumentaire. Maar hoe Cherry Duyns voor de VPRO Reinbert de Leeuw in de weer met Bach portretteert sloeg me zojuist volkomen uit het veld. Wat een onvoorstelbaar mooie film is dit! Zowel de dirigent, de uitvoerenden als de mysterieuze Bach, over wie vrijwel niets relevants bekend is, komen schitterend in beeld.

Net als de betere speelfilm, kenmerkt de betere muziekdocumentaire zich door iets wat ik ‘visueel lef’ zou willen noemen. Een moment waarop de informatiestroom wordt stilgelegd voor iets wat meer met contemplatie of filosofie te maken heeft. In een onwaarschijnlijk lange en werkelijk beeldschone scène, zie je De Leeuw zich concentreren voordat hij voor het eerst de Matthäus-Passion (1727) zal dirigeren in de Amsterdamse Nieuwe Kerk. Op zijn nadrukkelijk verzoek niet in het Concertgebouw, wat om tal van redenen heerlijk saillant is te noemen. Maar afgezien het notenkraker-gekrakeel van weleer is het ook zo ontzettend passend dat De Leeuw het dáár wil doen, in een rituele ruimte die Bach zich had kunnen voorstellen. Een ruimte, ontdaan van alle conventies en formaliteiten van het Concertgebouw. Dus waarlijk in de geest van de componist.

Een van de dingen die me altijd zal bijblijven van het prachtige boek dat Thea Derks over Reinbert de Leeuw schreef, is de wijze waarop de grote componisten van de twintigste eeuw het werken met Reinbert omschrijven. Namelijk als een levensveranderende ervaring: niemand leeft zich zo extreem in, in dat wat de partituur nodig heeft voor een optimale uitvoering. Datzelfde proces weet Cherry Duyns visueel te maken, op een ontzettend emotionerende manier, simpelweg door heel raak te registreren. Amen. Gaat dat zien, ook als u denkt niet van Bach (of van Reinbert de Leeuw) te houden.

PS: 18, 19, 20 mei zal voor het eerst het Spaanse muziekdocumentairefestival In Edit in Amsterdam worden georganiseerd.

Advertenties

Een gedachte over “Reinbert

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s