ambacht

In zeventien jaar tijd deed ik veel interviews, sommigen daarvan vergeet ik nooit meer. Toen ik vrijdag tijdens het Ambacht in Beeld festival* een aangenaam trage documentaire zag over de wijze waarop een Japanse kimono wordt gemaakt dacht ik steeds aan twee interviews die ik voor De Groene Amsterdammer in 2006 en 2008 deed.

Mongolian boot © Roswitha van Rijn

Mongolian boot © Roswitha van Rijn

Het gesprek met ontwerper en maker Roswitha van Rijn deed me toen eigenlijk pas voor het eerst scherp beseffen dat eigengereidheid misschien wel de allerbelangrijkste eigenschap van een kunstenaar is. ‘Chairman’ Stefan During en zijn vrouw Nesrin namen me voor even mee in hun eigenzinnige, autonome wereld, waarin een begrip als ‘Dutch Design’ op aangename wijze wordt gerelativeerd.

De twee sferen waarin ik zelf het meeste heb gewerkt, cultuurjournalistiek en muziekprogrammering – in hoeverre zijn dat nog ambachten met een toekomst? Ik neig naar het dystopische in de boeken die ik lees en de films die ik kijk, maar zelfs in het volste besef daarvan (mijn bias is me bekend) maak ik me zorgen over een wereld die steeds intensiever wordt bepaald door algoritmes. De nuchtere beschouwer zal hieraan toevoegen: een wereld die steeds intensiever wordt bepaald door hoe mensen omgaan met algoritmes. Toch blijf ik denken dat er nu teveel geld en macht naar te weinig bedrijven gaan (die bovendien schandalig weinig belasting betalen). Waar blijft de autonome mens nu zelfs de underground op facebook te vinden valt?**

*Dit festival is vanaf nu opgedeeld in twee delen: in maart 2018 volgt een aparte film- en documentaire variant.

**De beste analyse van Facebook die ik tot nu toe las staat deze week in de Groene Amsterdammer.

Advertenties

all anxieties tranquilized

network
Network (Sidney Lumet, 1976. Met: Faye Dunaway, Peter Finch, William Holden, scenario: Paddy Chayefsky).

Arthur Jensen: You have meddled with the primal forces of nature, Mr. Beale, and I won’t have it! Is that clear? You think you’ve merely stopped a business deal. That is not the case! The Arabs have taken billions of dollars out of this country, and now they must put it back! It is ebb and flow, tidal gravity! It is ecological balance! You are an old man who thinks in terms of nations and peoples. There are no nations. There are no peoples. There are no Russians. There are no Arabs. There are no third worlds. There is no West. There is only one holistic system of systems, one vast and immane, interwoven, interacting, multivariate, multinational dominion of dollars. Petro-dollars, electro-dollars, multi-dollars, reichmarks, rins, rubles, pounds, and shekels. It is the international system of currency which determines the totality of life on this planet. That is the natural order of things today. That is the atomic and subatomic and galactic structure of things today! And YOU have meddled with the primal forces of nature, and YOU… WILL… ATONE! Am I getting through to you, Mr. Beale? You get up on your little twenty-one inch screen and howl about America and democracy. There is no America. There is no democracy. There is only IBM, and ITT, and AT&T, and DuPont, Dow, Union Carbide, and Exxon. Those are the nations of the world today. What do you think the Russians talk about in their councils of state, Karl Marx? They get out their linear programming charts, statistical decision theories, minimax solutions, and compute the price-cost probabilities of their transactions and investments, just like we do. We no longer live in a world of nations and ideologies, Mr. Beale. The world is a college of corporations, inexorably determined by the immutable bylaws of business. The world is a business, Mr. Beale. It has been since man crawled out of the slime. And our children will live, Mr. Beale, to see that… perfect world… in which there’s no war or famine, oppression or brutality. One vast and ecumenical holding company, for whom all men will work to serve a common profit, in which all men will hold a share of stock. All necessities provided, all anxieties tranquilized, all boredom amused. And I have chosen you, Mr. Beale, to preach this evangel.

Howard Beale: Why me?

Arthur Jensen: Because you’re on television, dummy. Sixty million people watch you every night of the week, Monday through Friday.

Howard Beale: I have seen the face of God.

Arthur Jensen: You just might be right, Mr. Beale.