heeft klassiek toekomst?

20160525_205800

Slagwerk Den Haag speelt Hugo Morales Murguía’s Jaw Music

 

Dutch Mountains, opening night Classical Next 2016. Gezien: Jurriaanse Zaal, De Doelen, Rotterdam, 25 mei. Met o.a. Ralph van Raat, Ensemble Klang, Ludwig en Slagwerk Den Haag.

In het jubilerend Doelencomplex vindt momenteel de conferentie Classical Next plaats, een vakbeurs voor de internationale klassieke muziekindustrie. Tot en met zondag lopen hier honderden programmeurs van binnen- en buitenlandse concertzalen en festivals rond, om goede concepten te jatten, herstel: zich te laten inspireren en interessante Nederlandse musici en ensembles te checken. Interessant hierbij is natuurlijk om te zien waarmee Nederland zich momenteel internationaal presenteert: welke musici, ensembles en orkesten worden hier geoormerkt als van internationale kwaliteit?

Classical Next ontstond vijf jaar geleden toen de Berlijnse organisatie Piranha Arts, vooral bekend vanwege hun jaarlijkse wereldmuziekconferentie WOMEX, door de klassieke muziekwereld werd benaderd of het niet mogelijk zou zijn om een WOMEX-achtige conferentie te organiseren voor de klassieke muziek. De noodzaak is evident: zoals alle interessante muziek (wereldmuziek, jazz/impro en hedendaags) kampt de klassieke muziek met gigantische problemen: een weglopende overheid en een uitstervend publiek. Classical Next wil een beweging ten positieve zijn, en na drie proefedities in Wenen kwam Classical Next vorig jaar voor het eerst naar Rotterdam. Mooie symboliek: de klassieke muziekwereld wordt dus eigenlijk vooruitgeholpen door een model dat de wereldmuziekindustrie heeft ontwikkeld.

Het moet worden gezegd: de openingsavond straalde een Nederlands zelfvertrouwen uit dat met node werd gemist in het door draconische bezuinigingen geteisterde culturele landschap van de laatste jaren. In een even strak als smaakvol geregisseerd programma kregen de internationale delegates een subliem pakket van Nederlands talent aangeboden. En niet alleen in klank, de aangetrokken videokunstenaars Jules van Hulst en Wieger Steenhuis stonden garant voor een subtiele beeldvoering, geprojecteerd op een driehoekig scherm. Zo ontstond een waardige en zeker niet van enige provocatie ontdane presentatie, die overigens deels werd gefinancierd door Dutch Performing Arts, het nieuwe, inpandige loket voor internationale promotie, dat bij het Fonds Podiumkunsten is ondergebracht. Na het opheffen van het Theater Instituut Nederland en Muziek Centrum Nederland (internationaal gezien een unieke provocatie door de iconoclasten Rutte/Zijlstra) is er nu dus eindelijk weer een bureau voor de internationale promotie van Nederlandse podiumkunsten. Dutch Mountains mag gelden als een geslaagde vuurproef van DPA.

2016-05-25 20.21.43

Dirigent Michael Tilson Thomas spreekt de gemeente toe vanaf video

Opvallend: de selectie van Nederlandse artiesten voor Dutch Mountains, de opening van Classical Next,  werd gedaan door drie youngsters: Shane Burmania (programmeur bij Muziekgebouw aan het IJ Amsterdam, Korzo Theater Den Haag en het Wonderfeel festival nabij Hilversum), Masa Spaan (programmeur bij o.a. de Nijmeegse Vereeniging en Wonderfeel) en Floris Kortie (sidekick van Paul Witteman bij het televisieprogramma Podium Witteman en ook al betrokken bij Wonderfeel). Samen met de seniorprogrammeur van de Doelen, de Schot Neil Wallace, die tevens artistiek directeur is van de Haarlemse Koorbiënnale, werd aldus de internationale professionals een programma voorgeschoteld dat ongetwijfeld onder de wat orthodoxere klassieke muziekprogrammeurs een schok moet hebben veroorzaakt.

In korte soundbites werden de urgenties benoemd: Persis Bekkering, die in de Volkskrant hele frisse stukken over klassieke muziek schrijft, drukte in vloeiend Engels de internationale klassieke muziekexperts op het hart om zich niet zo blind te staren op het uitleggen van de muziek, omdat juist die explicatiedrift de beleving van de muziek onder jongeren in de weg staat. Die reflex van de sector om te werken met toelichtingen en inleidingen veronderstelt immers dat je eerst heel veel moet weten van de muziek voordat je mag genieten. Een raak punt.

De Amerikaanse producente Beth Morrison sprak even bevlogen over de noodzaak voor klassieke muziek om buiten de gevestigde kaders en zalen te denken: niet alleen clubs en festivals, maar ook bejaardentehuizen en gevangenissen werden door haar benoemd als logische lokaties om deze muziek te laten klinken. Kortom: draagvlakverbreding, die overigens impliciet ook bleek uit de bijdrage van gitarist Aart Strootman, die onlangs wereldwijde faam genoot omdat zijn muziek werd opgenomen in het bloederige echte mannendrama The Revenant.

De industrie liet van zich spreken in de persoon van Clemens Trautmann, CEO van Deutsches Grammophon, met afstand de meest invloedrijke platenmaatschappij van de klassieke muziek (‘since 1898’). Morgen lanceert DG samen met Apple Music een nieuwe ‘curator space‘ – wat dat precies behelst laat ik u later weten na de presentatie. DG wist al eerder voor opmerkelijke vernieuwing te zorgen met de Yellow Lounge concerten (vernoemd naar het beroemde gele label van DG), waarmee klassieke muziek in relaxte setting naar jongeren werd gebracht. Een idee dat wereldwijd navolging vond, onder andere in de Doelen met de Red Sofa serie.

Interessant punt dat Trautmann benoemde: hij ziet voor zijn platenmaatschappij ook een taak op het gebied van educatie. Een neoliberale politicus zal hierbij ongetwijfeld triomfantelijk lachen: waar overheidstaken worden afgestoten neemt de industrie eindelijk haar verantwoordelijkheid.

En de muziek? Die was listig samengesteld tussen wilde vernieuwing (Ensemble Klang), toegankelijke neo minimal (Slagwerk Den Haag dat een prachtig stuk van Hugo Morales Murguia voor drie ezelskaken bracht), bewerkt populair (pianist Ralph van Raat die een bewerking van Radiohead liet klinken), tot en met BWV 21, subliem gebracht door het spraakmakende Ludwig.

De avond werd besloten met een daverende, nogal disruptieve uitvoering van Louis Andriessens Workers Union, ‘for any loud-sounding group of instruments’. Op exact hetzelfde podium waar ik in 1991 het nog net niet doorgebroken Nirvana tekeer hoorde gaan tijdens het legendarische indiefestival Ein abend in Wien bewijst Nederland eindelijk weer (of opnieuw, al naar gelang uw geboortejaar) tot de internationale voorhoede te behoren.

20160525_213544

Dutch Mountains eindigt met het rumoer van Louis Andriessens Workers Union

Het programma vond een logisch hoogtepunt in de aankondiging van het toetreden van de internationale stersopraan Barbara Hannigan tot de gelederen van Ludwig, een van de spannendste ‘ensembles/orkesten’ (hun omvang is flexibel) in Nederland op dit moment. Het fragment uit Stravinsky’s The Rake’s Progress leidde bij uw nachtcorrespondent tot voorheen ongekende vormen van kippevel en ontroering, en wederom de verzuchting dat het nu toch echt hoog tijd is dat klassieke muziek uit haar veilige blanke cocon treedt – dit nu, is muziek die iedereen met een hart en een ziel zal beroeren.

Klein puntje van kritiek: waar was de Componist des Vaderlands Willem Jeths? Die ontbrak helaas op opvallende wijze, maar dat zal ongetwijfeld te maken hebben met het feit dat diens functie wordt gefinancierd door een concurrerende club op het gebied van de internationale promotie van de Nederlandse muziek.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s