koeien

Vrijdag 13 mei zag ik in de Nijmeegse schouwburg dan eindelijk Cows/Koeien, de opera van Misha Mengelberg, met muziek door ICP Orchestra. Louis Andriessen schrijft voor het Concertgebouworkest; Reinbert de Leeuw wenkt als knuffelopa bij Zomergasten de kijker naar zijn favoriete beeldfragmenten; ICP doet aan opera – het moet niet gekker worden. Zijn de vroegere ratelaars van Actie Notenkraker nu dan echt al hun tanden en wilde haren kwijt?

Het antwoord moet zijn: nee, maar men kan niet eeuwig blijven barricaderen. Gelukkig maar, want Cows/Koeien is een compact (75 aaneengeschakelde minuten) stukje vakwerk, met een zeggingskracht die niet geheel ontoevallig herinnert aan wijsgeren zoals Zhuang Zi en André van Duin.

De vertelling is zoals zo vaak bij opera hier gelukkig van ondergeschikt belang: vrouw zoekt boer terug. De relatie tussen boer en boerin komt onder stroom te staan na opkomst van ‘dat rare vrouwtje daarginter’. Bijenkorf, koeienstront, de wijsheid en de eenzaamheid van het platteland.

Cows/Koeien is misschien nog het beste te typeren als een vaak bijzonder grappige bio-biografie van Misha Mengelberg, die hier wordt vertolkt door een vakkundig minimalistische Pierre Bokma. Prachtige citaten van Mengelberg doorbreken én onderstrepen de plot en zetten de kijker op scherp. Poldernuchterheid, vervat in taoïstische parels van wijsheid. Afijn.

Cows/Koeien ademt naast veel humor ook een zekere melancholie: jazz en dada – das war einmal. Mengelberg/Bokma blikt terug met de rigoureuze eerlijkheid van iemand die zichzelf stelselmatig van modieuze zaken zoals politiek wist te vrijwaren. In die zin is deze voorstelling even tijdloos als Bospaadje Konijnehol volume 1 en 2, de prachtige, inmiddels klassieke albums van ICP Orchestra. ICP-fans zouden er goed aan doen om zichzelf te bevrijden van eventueel aanwezige opera aversie, want deze voorstelling mag echt niet ongezien blijven door de liefhebber van de betere impro.

Genadeloos tikt de tijd door, weer is een dag voorbij – je zou kunnen zeggen dat van jazz, dada en impro tenslotte alleen nog de laatste zegeviert. Hoe tegenstrijdig impro en opera dan ook ogenschijnlijk zijn (in opera is immers iedere gevoelsuitbarsting zorgvuldig gescript), dat paradoxale wordt hier goddank niet ingezet als één of ander vermoeiend, metatheoretisch, muziektheatraal discours. Het verhevene en de koeiestront liggen hier naast elkaar.

Mooi: de solo van pianist Guus Janssen, die zichzelf ineens lanceert met veel kippenvel in de zaal als resultaat (een bijeffect van deze voorstelling is dat je na het verlaten van de zaal ineens weer overal het dierenrijk ervaart). Het moment waarop trombonist Wolter Wierbos ineens dat prachtige themaatje van Kneushoorn inzet. Het lied Weer is een dag voorbij – knappe toeschouwer die daarbij de ogen droog houdt. Wat een wonderschoon kleinood van een voorstelling.

“Er is klank; een notie van onmacht; een programma zonder kop of staart; er is kracht, kletspraat, mededogen; er is niks, maar tevens een vergezicht, verhaspeld beeld vol werking en tegenwerking. Bovendien lijkt de taal hier en daar wat overspannen. Natuurlijk, onsamenhangend gezwatel kan wel degelijk gezellig zijn, of ontroeren. Onder omstandigheden kan zingeving mogelijk zijn, maar het zal niet meevallen om er iets steekhoudends op te grondvesten. Hoewel, zoiets moet toch ooit geprobeerd zijn. Een voorbeeld wil mij nu even niet te binnen schieten.”
(Uit: Cows/Koeien)

Muziek en tekst Misha Mengelberg regie Cherry Duyns choreografie Beppie Blankert.
Cows/Koeien is nog te zien: woensdag 18 mei, Stadsschouwburg Groningen; donderdag 19 mei De Lawei Drachten; zaterdag 21 mei Deventer Schouwburg; zondag 22 mei Stadstheater Arnhem; woensdag 25 mei Stadsschouwburg Haarlem; donderdag 26 mei Koninklijke Schouwburg Den Haag; zaterdag 28 mei Parktheater Eindhoven; zondag 29 mei Flinttheater Amersfoort; dinsdag 31 mei Stadsschouwburg Utrecht.

Advertenties

Een gedachte over “koeien

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s