Braziliaanse melancholie

“Stel je voor, lezer, dat de eeuwen waren ingekrompen en langstrokken in een stoet, alle eeuwen, alle volksstammen, alle hartstochten, het tumult der wereldrijken, de oorlogen uit hebzucht en uit haat, de wederzijdse vernietiging der levende wezens en der dingen. Dat was het schouwspel, een wrang en wonderlijk schouwspel. De geschiedenis van de mens en van de aarde kreeg aldus een intensiteit die verbeelding noch wetenschap haar zouden kunnen geven, want de wetenschap is te traag en de verbeelding te vaag, terwijl wat ik daar zag de levende verdichting aller tijden was. Om dit te beschrijven zou men de bliksem moeten kunnen stilzetten. De eeuwen trokken in een werveling voorbij, en desondanks (…) zag ik alles wat voor mij langsging, plagen en genietingen, van datgene wat men roemt tot dat wat ellende heet, en ik zag hoe de liefde de ellende vermenigvuldigde, en ik zag hoe de ellende de menselijke zwakheid vergrootte. Daar kwamen de hebzucht die verslindt, de toorn die verteert, de afgunst die kwijlt, en de spade en de pen, beide nat van zweet, en de eerzucht, de honger, de ijdelheid, de melancholie, de rijkdom, de liefde, en alle schudden de mens, als een koebel, tot ze hem vernietigden, als een vod. Het waren de verscheiden vormen van eenzelfde kwaad, dat nu eens aan de ingewanden vrat, dan weer aan het denken vrat, en eeuwig ronddanste, in zijn harlekijnspak, rondom de menselijke soort.

Pijn week af en toe, maar ze week voor onverschilligheid, die een droomloze slaap was, of voor genot, wat een verbasterde pijn was. Dan snelde de mens, gegeseld en opstandig, voor de fataliteit der dingen uit, achter een schimmige en schuwe gedaante aan, gemaakt van lappen, een lap ontastbaarheid, een lap onwaarschijnlijkheid, een lap onzichtbaarheid, slordig aan elkaar genaaid, met de naald der verbeelding; en deze gedaante – niets minder dan het droombeeld van het geluk – of ontvluchtte de mens gestadig of liet zich bij een slip pakken, en de mens drukte haar aan zijn borst, en dan lachte zij honend, en vervloog, als een illusie.”

Machado de Assis, Posthume herinneringen van Brás Cubas (‘Memórias póstumas de Brás Cubas’, 1881, Ned. vertaling August Willemsen, 2009)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s